فلسفه عطار نيشابوري (هستي شناسي انسان شناسي معرفت شناسي)

اين کتاب پژوهشي فلسفي–تحليلي است که انديشه عرفاني فريدالدين عطار نيشابوري را نه صرفاً در قالب ادبيات عرفاني، بلکه به‌مثابه نظامي منسجم از مفاهيم فلسفي بررسي مي‌کند. نويسنده نشان مي‌دهد که آثار عطار واجد دستگاهي فکري‌اند که مي‌توان آن را در سه سطح هستي‌شناسي، انسان‌شناسي و معرفت‌شناسي بازسازي کرد. در اين خوانش، عطار متفکري است که با زبان تمثيل و روايت، به مسائل بنيادين فلسفه پاسخ مي‌دهد. کتاب با فاصله‌گرفتن از تفسيرهاي صرفاً ذوقي يا اخلاقي، بر ساختار مفهومي انديشه عطار تمرکز دارد.
در بخش هستي‌شناسي، جهان عطار بر اساس وحدت وجودي و مراتب تجلي حق تحليل مي‌شود. هستي در اين نظام، امري تشکيکي و پوياست که موجودات در آن به‌حسب قرب و بُعد از حقيقت مطلق معنا مي‌يابند. بخش انسان‌شناسي نشان مي‌دهد که انسان نزد عطار موجودي در مسير شدن است، نه ماهيتي ثابت و ايستا. سير و سلوک عرفاني به‌عنوان فرآيند تحقق وجودي انسان تفسير مي‌شود.
در بخش معرفت‌شناسي، معرفت حقيقي نزد عطار نه حاصل استدلال صوري، بلکه نتيجه دگرگوني وجودي و سلوک باطني است. کتاب نشان مي‌دهد که عقل نظري در اين نظام نفي نمي‌شود، بلکه تابع مرتبه‌اي برتر از شهود قرار مي‌گيرد. اين تحليل، نسبت عرفان عطار با فلسفه اسلامي را روشن مي‌سازد.